Dysonanse: Psychoanaliza a neuroróżnorodność | Maria Dukalska

Neuroróżnorodność coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność w dyskusji o zdrowiu psychicznym. Zmienia się sposób, w jaki myślimy o autyzmie, ADHD i innych odmiennych sposobach funkcjonowania układu nerwowego. Coraz rzadziej patrzymy na nie wyłącznie przez pryzmat zaburzeń i deficytów. Więcej uwagi poświęcamy różnicom w sposobie przetwarzania bodźców, doświadczania emocji, komunikowania się i nawiązywania relacji.

Ta zmiana perspektywy stanowi istotne wyzwanie dla psychoanalizy. Jej tradycyjne pojęcia, takie jak norma, obrona, konflikt psychiczny czy relacja z obiektem, powstały w określonym kontekście teoretycznym i klinicznym. W pracy z osobami neuroróżnorodnymi mogą okazać się niewystarczające, a niekiedy prowadzić do interpretowania odmienności jako czegoś, co wymaga korekty lub normalizacji. Potrzebne jest więc krytyczne przyjrzenie się temu, jak psychoanaliza rozumie psychikę, rozwój i relacje z innymi.

Zmiana ta dotyczy również codziennej praktyki klinicznej. Wymaga uwzględnienia potrzeb sensorycznych, odmiennych sposobów komunikacji, doświadczenia bliskości i dystansu, a także ponownego namysłu nad klasyczną ramą terapeutyczną. Modyfikacja techniki nie musi oznaczać rezygnacji z psychoanalitycznego myślenia, ale wymaga ostrożności, by nie sprowadzać różnic poznawczych i sensorycznych do oporu czy mechanizmów obronnych. Jednocześnie spotkanie z neuroróżnorodnością może ujawnić ograniczenia samej teorii i jej często niewypowiedziane założenia dotyczące tego, co uznajemy za normę psychiczną.

O relacji psychoanalizy i neuroróżnorodności, napięciach między rozumieniem a normalizowaniem oraz wyzwaniach, jakie wiążą się z prowadzeniem pracy klinicznej z osobami neuroróżnorodnymi, porozmawiamy podczas drugiego spotkania z cyklu Dysonanse. Naszą gościnią będzie Maria Dukalska.

Spotkanie otworzy 45-minutowa rozmowa, po której przejdziemy do drugiego, równie ważnego etapu — dyskusji z udziałem publiczności. Spotkanie poprowadzi Adam Kovalcsik.

O cyklu "Dysonanse"

Dysonanse to przestrzeń otwartych rozmów i seminariów na styku psychoanalizy, kultury i zmieniającej się rzeczywistości. Szukamy tego, co uwiera i nie daje się łatwo zamknąć w znanych definicjach — zjawisk, z którymi pacjenci przychodzą dziś do gabinetów, a na które klasyczne teorie nie mają jeszcze gotowych odpowiedzi. Zamiast szukać prostych recept, wolelibyśmy przyjrzeć się wątpliwościom i nazwać to, co dotąd wymykało się opisowi.

Maria Dukalska - psycholożka, superwizorka aplikantka PTP, psychoterapeutka psychoanalityczna, terapeutka szkoleniowa, superwizorka PTPP, psychoterapeutka psychoanalityczna i superwizorka Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychoanalitycznej (EFPP). Psychologię ukończyła na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest certyfikowaną psychoterapeutką Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. W przeszłości zawodowo związana była z Zakładem Psychoterapii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, gdzie prowadziła terapię grupową oraz indywidualną pacjentów z zaburzeniami nerwicowymi i osobowości. Przez 10 lat prowadziła zajęcia dla studentów psychoterapii w Centrum Kształcenia Podyplomowego Collegium Medicum w Krakowie. Prowadzi seminaria popularyzujące myśl psychoanalityczną wśród psychoterapeutów innych podejść. Interesuje ją twórcza wymiana pozwalająca na rozwijanie myślenia o psychoterapii oraz rozwijanie własnej tożsamości psychoterapeutycznej poprzez odkrywanie dysonansów i różnic. Bliskie są jej współczesne interpretacje teorii Wilfreda Biona i Donalda Winnicotta. Jej ostatnie poszukiwania dotyczą także formowania się poczucia self. Pracuje klinicznie od 20 lat, obecnie w prywatnym gabinecie w Wieliczce.

Adam Kovalcsik - psycholog, psychoterapeuta, twórca cyklu "Dysonanse"

Projekt plakatu: Helena Foczpańska