Konferencja "Powiedz o tym komuś" - "Na początku było słowo. Kiedy słowa stają się przemocą."

Słowa są z nami każdego dnia. Budują relacje, pozwalają powiedzieć "kocham", "boję się", "potrzebuję pomocy", ale te same słowa mogą poniżać, kontrolować, zastraszać, wykluczać i krok po kroku odbierać drugiemu człowiekowi poczucie własnej wartości.

Gdzie kończy się konflikt, krytyka albo nawet ostra wymiana zdań, a zaczyna przemoc psychiczna? Czy jedno zdanie może być przemocą, czy dopiero jego powtarzalność, intencja, kontekst i relacja pomiędzy ludźmi sprawiają, że staje się narzędziem krzywdzenia? Co zmienia internet, w którym słowo wypowiedziane w jednej chwili może zostać zapisane, udostępnione i zobaczone przez setki osób? I w którym momencie słowa przestają być wyłącznie sprawą pomiędzy dwojgiem ludzi, a zaczynają wymagać reakcji służb i prawa?

Podczas konferencji "Na początku było słowo. Kiedy słowa stają się przemocą" chcemy przyjrzeć się przemocy psychicznej z kilku perspektyw, ponieważ samo zjawisko nie mieści się w jednej definicji ani w kompetencjach jednej instytucji. Językoznawca, psycholog, ekspertka zajmująca się hejtem i cyberprzemocą, przedstawicielka Policji oraz prawniczka spojrzą na ten sam problem ze swoich miejsc.

Nie po to, żeby uznać każde trudne słowo za przemoc. Po to, żeby lepiej rozpoznawać moment, w którym słowo zaczyna krzywdzić.

Program konferencji

9:00-9:30 | Rejestracja uczestników

9:30-9:50 | Otwarcie konferencji

Powitanie uczestników i gości oraz wprowadzenie do tematu konferencji.

9:55-10:35 | prof. Jerzy Bralczyk

"Słowa, które budują. Słowa, które ranią."

Rozmowa prof. Jerzego Bralczyka z Conrado Moreno o odpowiedzialności za słowo i granicy między językiem trudnym, krytycznym czy niewygodnym a językiem, który zaczyna krzywdzić. Czy o znaczeniu słów decyduje intencja mówiącego, kontekst, relacja, czy to, co pozostaje po nich w drugim człowieku? I czy istnieje coś takiego jak "tylko słowa", skoro mogą budować poczucie własnej wartości, ale również krok po kroku je odbierać?

Słowami opisujemy ludzi, ich zachowania i relacje. Słowami okazujemy bliskość, stawiamy granice, wyrażamy złość i próbujemy rozwiązywać konflikty. Ale słowo może również stać się narzędziem ośmieszania, poniżania, wykluczania czy odbierania drugiemu człowiekowi poczucia własnej wartości.

Chcemy również zapytać o język współczesny. O słowa, które jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu były używane bez większej refleksji, a dzisiaj dostrzegamy ich krzywdzący lub stygmatyzujący charakter. Czy zmieniły się słowa, czy raczej zmieniła się nasza wrażliwość na człowieka?

I wreszcie o granicę najważniejszą dla tej konferencji: kiedy słowo przestaje być po prostu trudnym, nieprzyjemnym czy niewygodnym komunikatem, a zaczyna stawać się narzędziem przemocy?

Bo nie każde słowo, które boli, jest przemocą. Ale przemoc psychiczna bardzo często zaczyna się właśnie od słów.

Rozmowę prowadzi Conrado Moreno

10:35-11:00 | Przerwa kawowa

11:00-11:40 | dr Ewa Odachowska-Rogalska

"Przemoc psychiczna. Rany, których nie widać."

Nie każda przemoc pozostawia siniaki, ale brak widocznych obrażeń nie oznacza braku konsekwencji. Długotrwałe poniżanie, kontrolowanie, zastraszanie, izolowanie czy podważanie własnej oceny sytuacji może zmieniać sposób, w jaki człowiek myśli o sobie, podejmuje decyzje i buduje relacje.

Dr Ewa Odachowska-Rogalska pokaże mechanizmy przemocy psychicznej oraz jej wpływ na funkcjonowanie człowieka. Ważne będzie również pytanie, dlaczego osoba pozostająca przez długi czas w takiej relacji może mieć coraz większą trudność z rozpoznaniem tego, co się z nią dzieje, nazwaniem przemocy i zwróceniem się po pomoc.

11:45-12:25 | Justyna Żukowska-Gołębiewska

"Hejt i cyberprzemoc. Kiedy przemoc przenosi się do sieci."

Internet sprawił, że krzywdzące słowo nie kończy się wraz z wyjściem ze szkoły, pracy czy spotkania. Może zostać zapisane, powielone, udostępnione i wracać do osoby, której dotyczy, długo po tym, kiedy zostało wypowiedziane.

Jak środowisko cyfrowe zmienia skalę przemocy słownej? Kiedy żart staje się hejtem, a konflikt cyberprzemocą? Jaką rolę odgrywają świadkowie, którzy komentują, udostępniają, reagują albo milczą? I czy przemoc naprawdę zaczyna się w internecie, czy sieć przede wszystkim wzmacnia to, co wcześniej wydarzyło się między ludźmi?

12:30-13:00 | Przerwa obiadowa

13:05-13:40 | ROZMOWA

Natalia Flisiak-Górecka, Małgorzata Sokołowska - Komenda Stołeczna Policji

''Kiedy słowa przekraczają granicę. Od internetu do Niebieskiej Karty"

Rozmowę prowadzi Conrado Moreno

Słowa mogą krzywdzić w domu, szkole, relacji partnerskiej i w internecie. Mogą poniżać, zastraszać, kontrolować i odbierać poczucie bezpieczeństwa. W pewnym momencie przestają być wyłącznie "czyjąś opinią", "kłótnią" czy "tym, co dzieje się w sieci". Pojawia się pytanie o bezpieczeństwo i konieczność reakcji.

Conrado Moreno porozmawia z przedstawicielkami Komendy Stołecznej Policji o dwóch obszarach, z którymi funkcjonariusze spotykają się w swojej pracy.

Z Małgorzatą Sokołowską przyjrzy się bezpieczeństwu w internecie, przemocy słownej w sieci i sytuacjom, w których aktywność online przestaje być niewinną wymianą zdań.

Z Natalią Flisiak-Górecką przejdzie od rozpoznania przemocy domowej do działania. Porozmawiają o procedurze "Niebieskie Karty", roli Policji oraz o tym, co dzieje się po jej wszczęciu.

To będzie rozmowa o granicach, odpowiedzialności i reagowaniu. O tym, kiedy słowa stają się przemocą i co możemy zrobić, kiedy tę granicę ktoś przekroczy.

13:45-14:40 | Justyna Podlewska

"Słowa ranią na całe życie". O przemocy werbalnej wobec małoletnich.

"Jesteś beznadziejny", "Do niczego się nie nadajesz", "Przez ciebie mam same problemy". Dla dorosłego mogą być słowami wypowiedzianymi w złości. Dla dziecka, szczególnie jeśli słyszy je od osoby, od której jest zależne i której ufa, mogą stać się częścią sposobu, w jaki zaczyna myśleć o sobie.

Podczas wystąpienia Justyna Podlewska przyjrzy się przemocy werbalnej wobec dzieci i młodzieży, jej różnym formom oraz granicy pomiędzy wymaganiem, krytyką zachowania czy konfliktem a komunikacją, która poniża, zastrasza, ośmiesza lub narusza godność małoletniego. Ważnym elementem będzie również odpowiedzialność dorosłych oraz pytanie o to, kiedy i w jaki sposób osoby pracujące z dzieckiem powinny reagować, gdy słowa przestają być elementem trudnej relacji, a stają się formą przemocy.

Bo dziecko buduje obraz siebie także ze słów, które słyszy od dorosłych. Niektóre z nich zapomina. Inne potrafi nosić w sobie przez całe życie.

14:40-15:00 | Podsumowanie i zakończenie konferencji

Na początku było słowo.

Znaczenie ma również, kto mówi, do kogo, w jakiej relacji, jak często, w jakim celu i co dzieje się z człowiekiem, który tych słów słucha.

Bo słowo może być początkiem rozmowy.
Może być wołaniem o pomoc.
Może być również początkiem przemocy.

Najważniejsze, żebyśmy potrafili rozpoznać różnicę.

Konferencja sfinansowana ze środków Gminy Michałowice w ramach Gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na lata 2026-2029.